1990’ları hatırlayanlar için Titan Saadet Zinciri kulağa yabancı gelmeyecektir. 1997 yılında Kenan Şeranoğlu İzmir Hilton Otel’de 31. yaş günü için gösterişli, lüks bir parti verir. Bir anda magazin medyasının odak noktası olur. Kimdir-nedir diye konuşulurken büyük bir dolandırıcılık şebekesi ortaya çıkar. Sistem şöyle işliyordu:

2400 Mark ücret yatırarak Titan’a üye oluyorsun. Sonra Titan’a kazandırdığın her üye için prim alıyorsun. Böylece suya sabuna dokunmadan ciddi paralar kazanmış oluyorsun. Herhangi bir ürün pazarlaması herhangi bir reklam, tanıtım yok. Kişisel networkler kullanılarak ve kulaktan kulağa yayılarak tepeden tabana doğru genişleyen bir “çıkar pramiti” ortaya çıkıyor. Tabana inildikçe “kolay para” hırsı ile daha fazla üye için çalışan geniş bir kitle yer alırken en tepede oturduğu yerden servet edinen ve kazandığı paranın keyfini çıkaran dar bir kitle söz konusuydu. Aslında kurulan sistemde yasal olarak bir sorun yoktu. Yani yaptıkları yasal olarak suç değildi. Kimseden zorla para alma veya kimseye hakkı olan, kazandığı parayı vermeme gibi yasa dışı bir durum söz konusu değildi.Yasal boşlukları fırsata çevirmişlerdi(Yaşanmış bu örnek olaya rağmen bu tür yapıların suç sayılması Mayıs 2014’te çıkarılan yasa ile gerçekleşmiştir.15 seneden fazla neden beklendi ilginç doğrusu!). Hatta 1998’de Titan yönetimi vergi rekortmenleri arasındaydı. Ancak kişisel networkleri yeterli olmayan dolaysı ile Titan üzerinden bekledikleri parayı kazanamayan belki 50-100 kişinin şikayeti Titan’ın sonunu getirdi. Neticede “Saadet Zinciri” denilen bu yapı fark edildikten sonra 1998’de dağıtıldı. Kenan Şeranoğlu dahil yöneticiler 25 yıl hapis cezası aldı.

Network Marketing adı altındaki bazı çalışmaları fark edince 1990’larda yaşadığımız Titan Saadet Zinciri’ni hatırladım. Network Marketing aslında etkili bir pazarlama yöntemidir. Belki network marketing ismi bile duyulmamış iken Avon ile uygulaması hayatımıza girmişti. Avon ile iletişime geçip, elinizdeki para miktarınca ürün dolaysı ile bayilik alıyorsunuz. Bayilik alan kişi elindeki ürünleri kişisel networkünde satıyor. Sattığı her üründen belli bir miktar prim alıyor. Avon ismi Türkiye’de henüz reklamlarda bile duyulmadan kişisel networklerde kulaktan kulağa yayıldı. Tamamen yasal ve gayet başarılı bir pazarlama yöntemiydi. Neticede ortada satılan ürünler ve el değiştiren para söz konusuydu. Yani ticarete uygun bir yöntemdi.

Peki ya herhangi bir ürün pazarlama ve paranın herhangi bir el değiştirme durumu söz konusu değilse?Yani Titan Saadet Zincirinde olduğu gibi networkte pazarlanan aslında “zengin olma, kolay para kazanma umudu” ise? Evet, işte tam burada yukarıda bahsettiğimiz “çıkar pramiti” söz konusu…

Twitter fenomenlerinden @OdunHerif’in böyle bir zincire dahil edilmeye çalışılması ve @OdunHerif’in etik davranıp bunu ifşa etmesi ile network marketing’in kötü amaçlar için kullanıldığını fark ettim. İşleyiş tarzı Titan ile aynı. Mesela 500 TL yatırarak sisteme üye oluyorsunuz. Sonra, sisteme yapacağınız her üye ve üye yaptığınız üyelerinin yaptıkları üye zincirlerinden de belirli miktarda prim alıyorsunuz. Herhangi bir ürün pazarlaması ve bu pazarlama neticesinde paranın el değiştirmesi söz konusu değil. En tepede oturduğu yerden para kazanan ve hayatın keyfini çıkaran bir kitle, tabana doğru inildikçe etrafındaki herkesi potansiyel üye gören ve en üsttekinin daha da zengin olması için çalışan bir kitle…

Öncelikle sistemi güzel göstermek için toplantılar tertip ediliyor. Ve insanlara kolay para kazanmanın yolu gösteriliyor(!) Mesela; üç şekilde para kazanabilirsin;

  1. Ya mavi yakalı bir işçisindir
  2. Ya beyaz yakalı bir uzmansındır
  3. Ya da kendi işinin patronu

Kendi işinin patronu olmak ve yüksek miktarlarda para kazanmak kulağa ne kadar da hoş geliyor değil mi? Üstelik patronu olduğum işi evimden yapacağım! Bunlarla ilgili ABD’de evden çalışan insanların oranı gibi bir takım çarpıtılmış  istatistiksel veriler de sunuyorlar(Evde çalışan herkesi evinde oturup network marketing yapıyor olarak yansıtıyorlar)! Kazanılacak yüksek paralar da ifade edildiğinde sisteme dahil olmamak için neden bekleyeceksiniz ki! Neticede “kolay para kazanma” düşüncesi ile bu propagandaya kapılıp,sisteme girdiniz! Burada bitmiyor! Teşvik, aşağılama gibi yöntemlerle daha çok üye bulmanız dolaysı ile daha çok para kazan(dır)manız için psikolojik baskıya maruz kalıyorsunuz.

1

Geniş bir çevreniz var ise ve iletişiminiz kuvvetli ise sistemin yapısı gereği etik ve yasal olmasa da çok iyi paralar kazanabilirsiniz.Ancak bir iş hayatınız var ise iş hayatınızdan vazgeçip tamamen networke dahil oluyorsunuz. Şu anda yasal anlamda bir sorun yaşamasalar da Titan gibi bir gün farkedildiklerinde ve network işiniz patladığında zor duruma düşebilirsiniz.

Pramit sistemleri suç sayan ilgili kanun:

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2013/11/20131128-1.htm

3

Son olarak @OdunHerif gibi etik davranıp ifşa ederseniz, tehdit edilirsiniz.

2

 

 

Bakalım daha neler göreceğiz!

Reklamlar